Урьдчилсан мэдээ > Сарын төлөв

Сарын төлөв

Шинэчлэгдсэн: 2021-09-24 21:10:35

2021 ОНЫ 7 ДУГААР САРЫН

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

 

ТАНЫ АНХААРАЛД

Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж (ОЖД) утга гэдэг нь 1991-2020 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундаж утгыг авч үздэг. Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд сарын дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны хэмжээг дараах дөрвөн бүс нутгаар тус бүрээр урьдчилан мэдээлнэ.

  • Баруун (Баян-Өлгий, Ховд, Увс, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор)
  • Төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Орхон, Дархан-Уул)
  • Зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар)
  • Говь (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр)

Цаг агаарын үзэгдэл нутгийн 30 хувиас хэтрэхгүйгээр зурвас газраар ажиглагдах тохиолдолд "зарим газраар", 30-70 хувьд "ихэнх нутгаар", 70 хувиас дээш нутгийг хамрах тохиолдолд "бүх нутгаар" гэсэн нэр томьёо хэрэглэдэг. Дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 0°-аас бага болж хүйтрэхийг "цочир хүйтрэл" гэнэ.

Сар, улирлын урьдчилсан мэдээний талаар лавлах бол Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн  11-326606 утсаар холбогдох болон "Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн  “Орчил урсгал, урт хугацааны прогнозын судалгааны хэлтэс" -ээс тодруулах боломжтой.

 

ДОЛДУГААР САРД ТОХИОЛДСОН ДУЛААН БОЛОН ХҮЙТЭН ҮЕИЙН ДАВТАГДАЛ

 

Зураг 1–д 52 өртөөний 1981–2020 оны долдугаар сард тохиолдсон хүйтэн үеийн (ХҮ [Cold spell]: Агаарын хамгийн бага температур олон жилийн дунджаас (1991–2020) 5 хоног дарааллан 5oС–аар хүйтэрсэн үе) давтагдалын орон зайн тархалт, ХҮ ажиглагдсан өртөөдийн тооны олон жилийн явцыг дөрвөн бүс нутгаар үзүүлэв. Зураг 1а–аас харахад долдугаар сард нутгийн баруун хойд хагаст (Ховд, Өвөрхангай, Баянхонгор аймгийн хойд, Төв аймагийн нутгаар) 3–5 удаа буюу харьцангуй олон ХҮ тохиолдсон байхад бусад нутгаар 1–2 удаа тохиолдсон байна. Харин ХҮ тохиолдсон цаг уурын өртөөдийн тооны олон жилийн явцаас харахад (зураг 1б) 1982, 1988–1989 онд  баруун, төвийн бүс нутгаар тус бүр 8–12  өртөөдийг хамарсан ХҮ тохиолдсон байхад 1999 оноос хойш нийт нутгаар ХҮ–ийн давтагдал илэрхий буурсан буюу ховор ажиглагджээ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Зураг 1. 1981–2020 оны долоо дугаар сарын а) Хүйтэн Үеийн (ХҮ) давтагдалын орон зайн тархалт,

б) ХҮ ажиглагдсан өртөөдийн тооны олон жилийн явц, бүс нутаг тус бүрээр

 

Зураг 2–д 52 өртөөний 1981–2020 оны долдугаар сард тохиолдсон дулаан үеийн (ДҮ [Warm spell]: Агаарын хамгийн их температур олон жилийн дунджаас (1991–2020) 5 хоног дарааллан 5oС–аар дулаарсан үе) давтагдалын орон зайн тархалт, ДҮ ажиглагдсан өртөөдийн тооны олон жилийн явцыг дөрвөн бүс нутгаар үзүүлэв. Зураг 2а–аас харахад долдугаар сард Завхан, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Дундговь, Хэнтий, Сүхбаатарын нутаг, Увс, Ховд, Архангайн зүүн, Говь – Алтай, Баянхонгорын хойд, Дорноговийн зарим сумдын нутгаар 5–8 удаа буюу харьцангуй олон ДҮ тохиолдсон байхад бусад нутгаар 1–4 удаа тохиолдсон байна. Харин ДҮ тохиолдсон цаг уурын өртөөдийн тооны олон жилийн явцаас харахад (зураг 1б) 1991–2017 онуудад харьцангуй олон өртөөг хамарч ДҮ тохиолдсон ба ялангуяа 1999, 2002, 2004, 2007, 2017 онуудад ихэнх нутгийн хамарч тохиолдсон байна.

 

Зураг 2. 1981–2020 оны долдугаар сарын а) Дулаан Үеийн (ДҮ) давтагдалын орон зайн тархалт,

б) ДҮ ажиглагдсан өртөөдийн тооны олон жилийн явц, бүс нутаг тус бүрээр

 

Уур амьсгалын тойм

 

Долдугаар сарын агаарын температурын ОЖД нь Дорноговийн нутгаар +22...+26°C дулаан байдаг байна (Зурaг 3).

 

Зураг 3. 7-р сарын агаарын температурын ОЖД, [ °С].

 

Долдугаар сард агаарын дундаж температур сүүлийн жилүүдэд, ялангуяа 1999–2002, 2004–2005, 2007–2010, 2014–2017 онуудад хамгийн дулаан буюу ОЖД–аас говийн аймгуудын нутгаар 34–39°С хүрч халж байв (Зурaг 4).

 

Зураг 4. 7-р сарын агаарын температурын олон жилийн явц

 [Улаан – ОЖД-аас дулаан, хөх – ОЖД-аас хүйтэн]

 

Сарын нийлбэр хур танадас говь болон говийн бүс нутгаар 0–30 мм, бусад нутгаар 30–70 мм ордог (Зурaг 5).

 

Зураг 5. 7 – р сарын нийлбэр хур тунадасны ОЖД, [мм].

 

 

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

 

Говийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар ОЖД–аас дулаан (Зураг 7),  хур тунадас Дорноговийн нутгаар ОЖД–аас бага. (Зураг 8).

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (Зураг 12)–д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр агаарын температур өмнөх үеэсээ 3–5°С–аар сэрүүснэ. Харин хоёрдугаар арав хоногийн дунд үеэр ихэнх нутгаар 32–36°С хүрч хална.

Нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн дунд болон сүүлчээр зарим газраар түр зуурын бороо орно. Дуу цахилгаантай. Борооны өмнө салхи зарим газраар 12–14 м/с, зарим үед түр зуур 18-20 м/с хүрч ширүүсч болзошгүй.

 

Х

Д

Н

Б

Н

И

 

 

Зураг 7. 2021 оны 7-р сарын агаарын дундаж                               Зураг 7. 2021 оны 7-р сарын нийлбэр           температурын урьдчилсан мэдээ, С0                                                                                хур тунадасны урьдчилсан мэдээ, мм

                        [Д–агаарын температур ОЖД–аас дулаан, Х–агаарын температур ОЖД–аас хүйтэн

И–хур тунадас ОЖД–аас ахиу, Б–хур тунадас ОЖД–аас бага,

Н–агаарын температур, хур тунадас ОЖД–ийн орчим]

 

Text Box: Агаарын температур,  °С Text Box: Хур тунадас, мм

 

Зураг 8. Баруун аймгуудын нутгийн 2021 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

[Улаан – агаарын хамгийн их температур, хөх – агаарын хамгийн бага температур,

хар – агаарын дундаж температур, ногоон – хур тунадасны хэмжээ]

 

Text Box: Агаарын температур,  °С Text Box: Хур тунадас, мм

Зураг 9. Төвийн аймгуудын нутгийн 2021 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

[Улаан – агаарын хамгийн их температур, хөх – агаарын хамгийн бага температур,

хар – агаарын дундаж температур, ногоон – хур тунадасны хэмжээ]

Text Box: Агаарын температур,  °С Text Box: Хур тунадас, мм

 

Зураг 10. Зүүн аймгуудын нутгийн 2021 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

[Улаан – агаарын хамгийн их температур, хөх – агаарын хамгийн бага температур,

хар – агаарын дундаж температур, ногоон – хур тунадасны хэмжээ]

 

Text Box: Агаарын температур,  °С Text Box: Хур тунадас, мм

Зураг 11. Говийн аймгуудын нутгийн 2021 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

[Улаан – агаарын хамгийн их температур, хөх – агаарын хамгийн бага температур,

хар – агаарын дундаж температур, ногоон – хур тунадасны хэмжээ]

 

ЗӨВЛӨМЖ

7 дугаар сард газар тариалангийн бүс нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу хур тунадас орох төлөвтэй байгаа тул болзошгүй үер усны аюулаас болгоомжтой байхыг анхааруулж байна. Харин нутгийн өмнөд хэсгээр агаарын температур ОЖД–аас дулаан, хур тунадас ОЖД–аас бага байх төлөвтэй байгаа нь дээрх бүс нутгуудаар хуурай гандуу байх нөхцөл бүрдэж болзошгүй байна.